فردیت و فضای مدرن
دكتر رامین جهانبگلو
بحث امروز ما در مورد «فردیت و فضای مدرن» است. منظور از «فردیت» نحوة شکلگیری سوژة مدرن در مقام فرد و شهروند است. منظور از «فضای مدرن» قلمرو اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است که «فردیت شهروندی» و یا بهتر است بگوییم «شهروند فردیت یافته» در آن شکل میگیرد. پس مسئلة اصلی ما در اینجا فهم رابطة فلسفی و اجتماعی میان دو مفهوم «شهر» و «فرد» و بررسی واقعیت تاریخی آن است. در حقیقت میتوان گفت که این «شهر» است که «شهروندان» را شکل میدهد و این «شهروندان» هستند که «شهر» را ایجاد میکنند. به قول شکسپیر «این مردان هستند که شهر را تشکیل میدهند» یعنی زمانیکه ما در مورد ساختار شهری و تحول فضاهای شهری در طول تاریخ صحبت میکنیم، موضوع اصلی ذهنیات و روحیات فردی و جمعی اشخاصی است که روزانه به کالبد شهر شکل میدهند. لوییس مامفورد (Mumford) مورخ و روشنفکر معروف آمریکایی قرن بیستم معتقد است که شهرها تجلیات روح بشری هستند. به گفتة او، دلیل وجودی شهرها در تاریخ کمک به پیشرفت شخصیت بشر است. مامفورد معتقد است که رابطة تنگاتنگی میان روند بهتر کردن شهرها از نظر فضایی و مدنی و انسانیتر کردن تمدن وجود دارد. به عبارت دیگر، فضای شهری به همان اندازه که میتواند موجب ایجاد و ترویج خشونت و روانگسیختگی در شهروندان بشود، به همان اندازه نیز قادر است حس مسئوولیت و اخلاق مدنی را در افراد ایجاد کند. شاید به همین دلیل یونانیان باستان معتق بودند که شهر فقط به معنای محل زندگی افراد نیست، بلکه فضای مشترک زندگی اجتماعی و سیاسی با دیگران است. بدین منظور فیلسوفی چون ارسطو انسان را زوئون پولیتیکون (Zoon politikon) تعریف میکند، یعنی به منزلة موجود زندهای که برای زندگی در دولتشهر (polis) ساخته شده است. از نگاه متفکران یونان باستان (افلاطون و ارسطو) زندگی سیاسی و زندگی اخلاقی توأم با یکدیگر است. از دیدگاه آنها مسئله سامان اجتماعی در ارتباط مستقیم با نظم هستیشناختی انسان در طبیعت است. به قول هانری پیرن (Pirenne)، در یونان باستان قانون دولتشهر همانند یک آیین دینی در نظر گرفته میشد زیرا در برگیرندة زندگی گلیه اعضای دولتشهر (polis) بود. میزان نزدیکی تفکر کیهانی و اندیشة سیاسی آتنیها را به بهترین وجه میتوان در تراژدی اوریستای آفیلوس دید که همزمان در دو سطح انسانها و خدایان فقط یک واحد سیاسی نبود، بلکه تجلی یک منظومة ذهنی هم بود. زمانیکه خطابة پریکلس را در کتاب جنگ پلوپونز توسیدیدس میخوانیم، میبینیم که پریکلس فقط دولتشهر و قوانین آن را ستایش نمیکند، بلکه روش زندگیای را میستاید که به گفتة او شهروند آتنی را ایجاد میکند. در حقیقت از نظر توسیدیدس و پریکلس آنچیزی که از شهروند آتنی عاملی فعال و مسئوول میسازد، کالبد فلسفی و سیاسی دولتشهر است و آنچه که موجب استحکام دولتشهر و دموکراسی آتنی میشود ذهن و منش شهروندان آتنی است. بنابراین از نظر آتنیها دولتشهر تنها نظام سیاسیای است که در آن فرد میتواند به طور کامل قابلیتهای اخلاقی و ذهنی خودش را به تحقیق برساند. برای آتنیها، تنها طریقة شهروند شدن و شهروند بودن زندگی در دولتشهر و پیروی از قوانین (nomoi) دولتشهر است. به عبارت دیگر کالبد شهری، کالبدی سیاسی است، یعنی به قول فیلسوفان یونانی پولیس (polis) پولیته یا (politeia) را ایجاد میکند که در حقیقت چیزی نیست جز مجموعهای سامان یافته از شهروندان که تحت لوای قوانینی زندگی میکنند که خود آن را پایهریزی کردهاند. بدین جهت، از دیدگاه آتنیها پولیتهیا (politeia) یک اتفاق ساده نیست و یا یک خشونت نهادیافته نیست، بلکه نتیجة نگرشی کیهان محور است که رابطة میان انسانها، طبیعت و خدایان را تعیین میکند.
پس همانطور که میبینیم، ما چیزی به نام «فردیت» به معنای مدرن کلمه در فضای شهری دورة باستان نداریم. فرد بهعنوان شهروند دولتشهر تعریف میشود و نه به عنوان سوژهای خود مختار که بعدها در فلسفه و معماری مدرن از آن صحبت بهمیان میآید. حتی به قول کیتو (Kitto) در کتابش یونانیان دین، بازی و بحث و گفتگو هم فقط از طریق دولتشهر امکان تحقق مییابند. کسانی که با کتاب کیتو آشنایی دارند، به خوبی به یاد دارند که او در کتابش گفتگویی فرضی میان یک فرد انگلیسی و یک فرد آتنی برقرار میکند. فرد انگلیسی در جواب سئوال فرد آتنی که «در لندن چند باشگاه وجود دارد؟» از روی حدس میگوید: «حدود 500 باشگاه» و فرد آتنی میگوید: «اگر همة آنها ادغام میشدند چه مجموعة عظیمی به وجود میآمد»، و فرد انگلیسی جواب میدهد: «ولی دیگر باشگاهی باقی نمیماند» و آتنی در جواب میگوید: «دقیقاً، چون پولیسی به این وسعت دیگر نمیتواند یک پولیس باشد». در این گفتگوی فرضی که در کتاب کیتو آمده حقیقتی نهفته است که به این مسئله توجه دارد که از نظر متفکران سیاسی یونان باستان فضاهای شهری باید فضاهای محدودی باشند. شاید به همین دلیل برای ارسطو بهترین شکل از دولتشهر فضای شهری است که جمعیت آن بین 5000 تا 50.000 نفر باشد و تعجب یونانیان از وسعت امپراطوری هخامنشی به این دلیل است. پس میتوان نتیجه گرفت که منظومة ذهنی آتن باستان و ساختار شهری دولتشهر با یکدیگر در ارتباط نزدیک قرار میگیرند. طبیعاً چنین رابطهای است که فیلسوفانی چون سقراط، ارسطو و مورخانی چون توسیدیدس و هرودوت را ایجاد میکند. همچنین چنین رابطهای است که فضاهای عمومی شهریای چون «آگورا» (Agora) را میسازد که بیانگر برتری فضای عمومی بر فضای خصوصی است. بدینگونه، در یونان باستان باید بیشتر در مورد «فردیت جمعی» سخن به میان آورد. از اینرو، تحول ساختار روستایی و تبدیل آن به پولیس و اهمیت یافتن نقش آگورا یک امر تصادفی نیست، بلکه نشاندهندة سیر آگاهی آتنیهاست که در جستوجوی زندگیای هستند که در بطن آن سه مفهوم «آزادی»، «حقیقت» و «زیبایی» قرار میگیرند. آنچه را که یونانیان نیکی زیبا یا زیبایی نیک (kalos kagathon) مینامند، در اثر «زیبایی عمومی» تجلی مییابد که با «زیبایی فردی» هنر مدرن متفاوت است. این «زیبایی عمومی» را میتوان در نماهای شهری یونان باستان در قالب مجسمههای خدایان و قهرمانان دید. بیشک اهمیت یافتن ورزش و بازیهای المپیک نیز نتیجة تحول فضاهای روستایی به دولتشهر است که از دیدگاه مامفورد (Mumford) برای این بهوجود آمده که اهالی شهر شیوهای برای پرورش جسم خود در کنار پرورش روح خود داشته باشند. در حقیقت، پایدهیا (Paideia) یا تعلیم و تربیت در آتن باستان آمیزهای از پرورش جسم و پرورش روح در جهت استحکام بخشیدن به ساختار شهروندی دولتشهر است. شاید مهمترین فضای شهری برای دولتشهر آتن «آگورا» باست که به دلیل تحول ذهنیت فلسفی و سیاسی آتنیها دیگر فقط دارای نقشی تجاری نیست بلکه تبدیل به محل تجمعی سیاسی ـ اجتماعی میشود. این نقش «آگورا» را میتوان در ایلیاد هومر دید. پس میبینیم که آگورا قبل از هر چیز یک فضای آزاد است یا بهتر است بگوییم فضایی است که شهروند مرد آتین بالاتر ای 18 سال آزادی شهروندی خود را در آن به دست میآورد.
اکنوه زمانیکه این رابطة میان فضاهای شهری و فردیت شهروندی را در قالب جامعة رُم باستان میبینیم، تفاوتهای بسیاری با دولتشهر آتن وجود دارد. مهمترین تفاوت در این امر خلاصه میشود که رُم باستان یک دموکراسی به معنای آتنی کلمه و یا مدرن کلمه نیست. آتن از نظر مدرنها دموکراسیای ناکامل است، ولی رُم باستان را به هیچگونه نمیتوان یک دموکراسی نامید. پولوبوس (Polubus) مورخ یونانی قرن دوم قبل از میلاد مسیح، معتقد است که رُم آمیزهای از الیگارشی، دموکراسی و سلطنت است، یعنی در واقعی رژیمی که افلاطون آن را به عنوان رژیم آرمانی خود در نظر دارد. اگر قبول داشته باشیم که ارکان اصلی سیاست آتنی در دو مفهوم isonomia یعنی برابری در مقابل قانون و isegoria یعنی حق و برابری در بیان عقیده خلاصه میشود، به عکس در رُم باستان ارکان اصلی سیاست بر مبنای دو مفهوم auctoritas یعنی اقتدار و نسبت (به معنای حفظ ارزشهای نیاکان) قرار گرفته است. به گفتة هانا آرنت استمرار و بقای زندگی سیاسی جمهوری رُم براساس این دو مفهوم بنا شده است. برای رُمیها اقتدار از سنا (senate) میآید حتی اگر قدرت از آن مردم است. این معادله در این شعار لاتینی خلاصه میشود: “Cum potestas in po;ulo, auctoritas in senatu”. .
نقش سنتها نیز حفظ و انتقال قوانین و ارزشهاست. پس شهر رُم به نوعی بیانگر این دو مفهوم «اقتدار» و «سنت» است و برای رُمیها موضوع اصلی احترام گذاشتن به نظم موجود است، حتی اگر این نظم برپایة یک دیکتاتوری بنا شده باشد. به همیندلیل، به طور کلی در جهان باستان مفهوم «فردیت» به معنای مدرن کلمه وجود ندارد، ولی در دولتشهرهای آتن و رُم مردم نقش مهمی را ایفا میکنند، البته در یکی به صورت دموکراتیک و در دیگری به صورت غیر دموکراتیک. ولی رُم در مقایسه با آتن شهر پُر جمعیتتری بود و به این دلیل که تعداد زیادی ساکنان غیر رومی در این شهر زندگی میکردند. بنا به آماری در سال 50 بعد از میلاد مسیح جمعیت رُم تقریباً 750.000 نفر بوده و به گفته تاسیتوس (Tacitus) یک سناتور رُمی در زمان نِرون 400 برده در خانه خود داشته. زمانیکه شهروندان رُمی را مقایسه میکنیم، میبینیم که تفاوت زیادی میان زیبایی که آزاد به دنیا آمده بودند و لقب ingenui داشتند و شبیه افرادی که در رُم زندگی میکردند وجود داشت بازتاب این تفاوتهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی میان شهروندان رُمی و آنهایی که شهروند تمام عیار به حساب میآمدند را در فضاهای شهری میتوان دید. برای مثال شهر رُم شهری بود که بر مبنای اصول قدرت نظامی طراحی شده................
![]()
Filipo brunelleschi
"انسان باید بسیار سر سخت و لجوج و یا شاید بسیار حسود باشد كه وقتی چنین ساختمان بزرگی را می بیند فلیپو معمار آن راتحسین نكند . ساختمانی بزرگ و برافراشته به سوی آسمان با سایه ای آنچنان بلند كه می تواند بر سر تمامی مردم توسكانی سایه افكند ساخته شده بدون استفاده از تیرهای چوبی بزرگ در مركز و پیرا مون آن آن موقعیتی كه اگر اشتباه نكنیم در زمان ساخت این بنا غیر ممكن به نظر می رسید اثری بزرگ كه شاید دربین آثار قدیمی به خوبی شناخته نشده باشد. و یا حتی نام ان به گوش بسیاری نرسیده باشد . "
این نظر لئون باتیستا دوست برونلسكی در مورد وی است .
برونلسكی از آنچه كه رویا و خیال خود بود به عنوان منبع الهام در طراحی به خوبی بهره گرفت وی نقاط پنهان دید و پرسپكتیو را در نقاشی های اوایل دوره رنسانس ایتالیا به خوبی درك كرد و از آنها بهره گرفت . برونلسكی یك آزمایش پیشرفته اجام داد و بك وسیله نوری برای تركیب یك چشم انداز واقعی با یك نقاشی اختراع كرد در این دستگاه با نگاه كردن از درون یك سوراخ كوچك و با استفاده از انعكاس تصویر در آینه تر كیبی از یك نقاشی موجود و یك منظره واقعی همراه با تصویر آسمان مشاهده می شد بیننده نمی دانست آیا در حال دین یك چشم اندازواقعی است یا تركیبی الهام بخش از تجسم وواقعیت را مشاهده میكند.

برونلسكی گنبد سانتا ماریا دل فیوره را 84 متر بالاتر از سطح زمین با قطر 42 متر و ارتفاع 32 متر بنا كرد این گنبد از خارج به شكل هشت وجهی است و لی در داخل ساختمان شكل واقعی آن تغییر می یابد وی سازه ای متشكل از 9 دایره كه درون پوشش هشت وجهی بیرون گنبد قرار می گرفتند ابداع كرد گنید اصلی از دو پوسته تشكیل شده و شامل حلقه های افقی داخلی و قوس های مدور بود اجزای قوس از طریق نیروی های ایجاد شده توسط وزن خودشان با یكدیگر به تعادل می رسیدند و نگامی كه قوس ها با اتمام می رسیدند سازه به پایدای نهایی دست می یافت .
به دلیل آنكه امكان تكمیل قوس ها به صورت همزمان وجود نداشت یك سازه اضافی از مصالح بنایی برای ممانعت از فروریختن خلقه ها بكار برده شده . این قوس ها در فواصل معینی یكدیگر را قطع می كنند این تقاطع با استفاده از یك تیر تقویت كننده از جنس مصالح بنایی به طور عمود بر قوس های افقی كه تامین كننده نیروی فشاری از جهات مختلف و مانع از فروریختن حلقه ها بر كف كلیسا بودند به وجود می آمد . با استفاده از آنچه قبلا در ساختمانهای ایرانی و ساختمانهای دوره بیزانس به كار رفته بود برونلسكی روشی غیر معمول ومبتكرانه را كه تاكنون در این سرزمین ناشناخته بود ابداع كرد او نه تنها گنبد را طراحی كرد بلكه تمامی تجهیزات را نیز برای بالا رفتن كارگران و بالا بردن مصالح و تجهیزات لازم در طی دوران ساخت طراحی و فراهم نمود هیچ چیز برای تحقق امری كه ناممكن به نظر می رسید نادیده گرفته نشده بود طراحی و ساخت در تعادل و هماهنگی كامل بود به دین تر تیب برونلسكی زیباترین و جذاب ترین گنبد دنیا را بعنوان یكی از شاهكارهای معماری برای تمامی دوران خلق كرد.

Galleries: Gerald D. Hines Gallery, Public Resource Center, Judith and Walter Hunt Gallery and Mezzanine Gallery
An exhibition presenting Barcelona's dramatic Post-Franco transformation through the present. Architectural models, renderings and photographs outline a framework for the progressive urban trajectory this city has chartered, and a global context for evaluating developments in large scale metropolitan planning.
Organized by: Center for Architecture with the Ajuntament de Barcelona
Exhibition Underwriters:
منابع در طراحی هتل
عده ای از خانم ها و آقایان با ما تماس گرفته بودند و از ما منابعی راجع به طراحی هتل می خواستند از خدا که پنهون نیست از بنده خدا هم پنهون نباشه من 1 کتاب دارم که اونو قاچاقی با دوربین از روی صفحات اون کتاب عکس گرفتم به هر حال آدم بداخلاقی بود کتابداره و همش می گفت مرجع و حق خروج ندارید فلان و از این جور حرفا.... این حکایت مال همین تابستونه گذشته است که رفته بودم تهران برای نشست جامعه متن باز ایرانی جا تون خالی با نوید که دانشجوی کامپیوتر دانشگاه تهران هست رفتیم کتابخونه دانشکده هنرهای زیبا به هر بد بختی بود خلاصه 2 دقیقه ای کتاب رو به مادادند ما هم نامردی نکردیمو از همش عکس گرفتیم کلا شد 700 مگابایت ولی خدایش عجب کتاب قل چماغی بود ولی از حق نگذریم این نگهبانای دانشگاه تهران عجب آدمای گندی هستن ولی توی شریف اینجوری نیست اصلا خیلی با هال هر چند که ما با دوستانمان در مرکز آی تی بودیم ولی هر جایی که می خواستی می رفتی کتابخونه, اینتر نت و..
خلاصه این دوستان داغ دل ما رو تازه کردن
خیلی دوست داشتم که این کتاب رو فقط خودم نمی داشتم و همه می داشتن ولی باور کنید با این وضع افتضاح اینتر نت در ایران عزیز با این پهنای باند کم و سر عت انتقال -transfer rate-(پایین اصلا امکان پذیر نیست . با این سیستم های مبتکرانه و فوق العاده(!!!!!)که مدتی هست مخابرات راه انداخته با نام ADSLکه در واقع سیستم هوشمند بی هوشی است که از روی سیستم معروف و پر طرفدار DSLکپی برداری شده و محدود شده هم وضعیت چندان فرقی نمی کند . زیاد غصه نخورد دوستان معمار من فقط در معماری کپی صورت نمی گیرد در جاهای دیگر هم هست در واقع :
هر جا که رویم آسمان آبی است عزیزان
گوگل دوست داشتنی همیشه کارهای انسان دوستدانه ای رو انجام میده بر خلاف رقیب لامروتش یاهو که دوست داره سرویسهای ویزه اش رو فقط برای عده ای خاص-یک مشت کل پوک از خود راضی- ارائه بده موتور جستجویی داره که به شما کمک می کنه بتونید پیرامون موضوعتون کتابهایی رو جستجو کنید و آنها رو تقریبا به طور کامل به صورت آنلاین بخونید و فقط کافی دوستان 1 حساب کابری در گوگل داشته باشن که اونم زیاد سخت نیست من 1 حساب رو انجا میگذارم هر کس خواست ازش استفاده کنه و هر کسی هم که نخواست به من میل بزنه من براش دعوتنامه میفرستم و خودش در گوگل 1 حساب داشته باشه و بتونه از امکانات گوگل استفاده کنه راستی تا یادم نرفته اینو بگم که گوگل یکی از بزرگترین حامیان اپن سورس یا متن باز در جهان به شمار میره .
.
Pass:art123
راستی دوستان چرا از موترهای جستجوی معماری وشهر سازی استفاده نمی کنند؟ خودمون درستش کردیم و ان شالله اگر عمری باشد در آینده کامل ترش هم می کنیم .
