بعد از انتشار دو مطلب- (قسمت اول-قسمت دوم-) در مورد دستگاههای موسیقی ایرانی كه امید است خوانندگان عزیز آنها را خوانده باشند امروز وقت آن فرا رسیده تا سرانجام این مطالب به نتیجه ای منتج شوند .
اینكه چقدر معماری با موسیقی رابطه دارد همین بس كه گفته اند : معماری موسیقی جامد است . همان موسیقی است كه در عالم غیر مادی جریان دارد و معماری ایرانی مصداق بارز و عینی در جهان مادی دستگاهها و نغمه های موسیقی ایرانی است . اگر به فضاهای معماری ایرانی قدیم گذاشته باشید حتما به راز جاودانگی و سحر انگیزی این فضا ها اقرار میكنید چگونه می توان در چهار باغ قدم زد و از فضای جاودوگرانه ان سخنی به میان نیاورد چگونه می توان نقش جهان را دید در آن زندگی كرد و روح آدمی در آن به پرواز در آید بی آنكه نغمه خوشی از عالم ملكوت را در گوش ما زمزمه كند میسر نیست مگر میتوان گوشه لیلی و مجنون موسیقی ایران را شنید و عینیت آن را مقبره مشتاق علی شاه را در كرمان از خاطر برد . یا مگر می شود چهار مضراب موسیقی ایرانی را شنید و از كتابخانه مركزی كرمان را از خاطر كنار گذاشت . مگر می شود تیمچه امیر چخماق را در یزد را فراموش كرد.و راست پنجگاه را نشنویم . آیا رنگ را در مقبره سعدی نمی توانید شنایش كنید ؟

همه عمر بر ندارم سر از این خمار مستی
كه هنوز من نبودم كه تو دلم نشستی
مگر میشود موسیقی عرفانی ایران را شنید ( دستگاه نوا) و مقبره شاه نعمت الله ولی در كرمان را از خاطر برد. مگر میشود ماهور را شنید و از خانه بوجردیها در كاشان و باغ شاهزاده در كرمان یادی نكرد؟

مگر میشود آلبوم گلپونه های زنده یاد ایرج بسطامی را شنید و ازتاریخ نگار ویران شده : ارگ بم را در خاطر تداعی نكرد ؟

چگونه است كه حمام ابراهیم خان را در كرمان می بینیم و از بیات اصفهان را نشنید.
چگونه است كه باغ ارم را می بینیم و گوشه نغمه در آواز افشاری را از یاد می بریم . ؟؟؟

ویا چگونه است كه از گنبد ساطانیه یادی بكنیم و دستگاه سه گاه را زمزمه نكنیم .

ویا تخت جمشید را از یاد ببریم و دستگاه همایون را هم از یاد ببریم. چگونه است ؟

اما از هر چه بگذریم از دستگاه شور مادر دستگاههای مویسقی ایران نمی توان گذشت همان شوری كه از پنجه و تار جلیل شهناز می چكدباید شنید و دید .:

از سردر بازار قیصریه كه وارد میدان می شوید اگر با موسیقی ایران آشنا باشید احساس مس كنید كه دستگاه شور را برای شما زمزمه میكند اول طاقنماهای موزون را میبینید و این در آمد شور است كه در چند پرده نزدیك به هم نواخته میشود آرام آرام پیش می روید تا به عالی قاپو می رسیم كه همان شهناز است بعد به زیر افكن و قرود می آید و میرسد به مسجد شاه كه همان گوشه اوج است و بعد مسجد شیخ لطف الله كه گوشه سلمك را تداعی میكند تا دوباره میرسد به سر در قیصریه .
در ست است كه ما معمار هستیم نه مویسقیدان یا آواز خوان ولی معماری كه تاریخ – موسیقی – فلسفه- عرفان- ریاضیات نداند حقیر در معمار بودنش شك دارد . وباید صدای مخملین استاد غلامحسین بنان – تاج اصفهانی – كوروس سرهنگ زاده- قله آواز ایران استاد محمدرضا شجریان – شهرام ناظری- زنده یاد بسطامی- ایرج- گلپا و ... را شنید . هنوز می توان با تار جلیل شهناز عاشق شد . هنوز پیانو جواد معروفی سحر انگیز است . سنتور فرامرزپایور هنوز رقصان و نالان است . و هنوز می توان عاشق پیشگی را از ویلن پرویز یاحقی را آموخت .
موسیقی ایرانی را باید شنید همانطور كه معماری ایرانی را باید دید و بعد به قضاوت نشست.
بی شك یكی ار عمده دلایل سحر انگیزی فضاهای ایرانی همین پیوند با موسیقی است .
این قسمت بخشی از تحقیق موسیقی و معماری حقیر بود . دوستانی كه تمایل به مطالعه بیشتر در این زمینه دارند : كتاب معماری و موسیقی استاد بزرگوار آقای منصور فلامكی . و پایان نامه آقای سراج در دانشگاه شهید بهشتی با همین عنوان . كتاب انگاره میانی جلد اول آقای مجیدی .
خودتان قضاوت كنید :
شما بگوئید من چه جوابی به آقای محسن خان پارسان بدهم :
نامه ارسال شده از طرف : moeinparsan@yahoo.com |
هر چه گویم عشق را شرح و بیان
چون به عشق آیم خجل مانم از آن .
مطالب بیشتر در باره اجزائ شور (میدان نقش جهان) :
تشكر ویژه از خانم مرسده افشار .

Special thanks by : Mercedes Afshar.
مطالب بیشتر در مورد موسیقی ایرانی :
تشكر ویژه از آقای مصطفی فرازمند

Special thanks by : mostafa farazmand.